Mga Opisinang Ginawa Ayon sa Order

Ang pagpapatakbo ng mga business center sa buong Silangang Asya ay nangangailangan ng napakalaking flexibility dahil lumilitaw na ganap na magkakaibang serbisyo ang gusto ng mga kliyente sa iba’t ibang bansa.

Sa loob lamang ng ilang oras matapos sumabog ang isang car bomb sa labas ng embahada ng Australia sa Jakarta noong Setyembre 9, nakatatanggap na si Mee Kim ng mga tawag mula sa mga nagkukumahog na executive. Bagaman halos walang seryosong pinsalang idinulot ng pagsabog sa pinatibay na embahada, winasak nito ang mga palapag na may salaming bintana ng mga kalapit na gusali ng opisina, kaya hindi na magamit ang marami sa mga ito. Magdamag na inihanda ni Mee Kim ang mga silid, linya ng telepono at computer para sa mining company na Freeport McMorRan at tatlong kumpanya ng langis sa mga opisina ng kanyang business center na ilang bloke lamang ang layo. “Kinabukasan, lumipat na sila,” sabi niya.

Si Kim, 42, ang founder at president ng CEO SUITE, isang network ng mga business center sa buong rehiyon na naglilingkod sa mga kumpanya at indibidwal. Lumalapit sa kanya ang mga kliyente para sa lahat ng bagay, mula sa forwarding number at address na nasa sentrong lokasyon hanggang sa mga opisinang kumpleto sa kagamitan, mga board room at pasilidad sa kusina. May mga kliyenteng nananatili nang ilang oras, may ilang lumilipat nang ilang taon, at umaasa sa kanya para sa lokal na kadalubhasaan, payo, seguridad, komunikasyon, staff, serbisyo sa pagpapadala at teknolohiya.

Ang kanyang natutunan mula nang itayo ang kanyang unang center noong 1997: Bahagyang naiiba ang kailangan ng mga negosyante sa bawat bansa, at nangangailangan ng flexibility ang pagpapatakbo ng isang business center. “May ilang lugar na nag-aalok ng ilang dagdag gaya ng accounting at pagsundo sa airport, ngunit iba kami,” sabi niya.

Bagaman ang negosyo sa Jakarta, halimbawa, ay ginagabayan ng sitwasyon sa seguridad gaya rin ng ekonomiya – isang pangunahing pang-akit ng kanyang dalawang center sa Jakarta ang mahigpit na seguridad sa palace sa gusali – ang opisina sa Shanghai ay parang business incubator para sa mga kumpanyang nagsisimula pa lamang, sabi niya. Samantala, ang Singapore ay naglilingkod sa mga pangmatagalang kliyente na walang interes na lumawak nang higit pa sa isang representative office, at nakikipagkumpitensya sa presyo sa isang merkadong napakamaingat sa gastos. Ang Kuala Lumpur, sabi niya, ay nasa pagitan ng dalawa, na tumatanggap ng mga kliyente hanggang makapagtayo sila ng permanenteng puwesto ngunit pinananatiling mababa ang gastos sa isang mapagkumpitensyang merkado. “Magkakaiba silang lahat,” sabi niya, “at magkakaiba ang kailangan nila mula sa amin.”

At hindi ito naging madaling biyahe. Matapos mag-aral ng negosyo sa Australia (at mapanatili ang kaunting bakas ng punto ng Down Under), nagtrabaho si Kim nang 7 taon para sa mga kumpanyang Australyano na nagtatayo ng mga business center sa rehiyon. Pagkatapos, habang nakabase sa Indonesia noong 1997, nagpasya siyang magtayo ng sarili niya. “Ang Jakarta ang pinakamatipid na lungsod at magandang lugar para matuto,” sabi niya. Mas tulad ng isang crash course: wala pang isang buwan matapos niyang itayo ang kanyang unang center sa stock-exchange building sa central business district, tumama ang krisis pampinansiyal. Binago niya ang taktika mula sa pagtutok sa mga multinasyonal na naghahangad magtayo ng opisina sa Indonesia, na wala nang kahit isa, at sa halip ay tinudla ang mga kumpanyang papunta sa kabilang direksiyon o nagbabawas ng laki.

Maaaring hindi umuunlad nang husto ang Jakarta, ngunit nakikita niyang maganda ang negosyo. Lumawak sa dalawang gusali, magkaharap ang kanyang mga opisina sa ibabaw ng pinakamalaking interseksiyon ng lungsod. Sinalubong ng pangungutya ang kanyang pagpapalawak mula sa mga nakakita sa Indonesia bilang isang bansang malayang bumabagsak ang ekonomiya. “Akala ng lahat ay baliw ako,” sabi niya. Ngunit para sa kanya, ang problema ay hindi ang pagkuha ng negosyo kundi ang pagtanggap ng sapat nito upang kumita.

Sa katunayan, ang kanyang pangunahing opisina, sa Wisma GKBI, ay abala sa mga mensahero, staff at kliyenteng naglalakad-lakad at naghihintay sa maaliwalas at modernong reception area. May kagamitan at muwebles na ang mga silid ng opisina ngunit maaaring magdala ang mga customer ng sarili nilang gamit kung gusto nila. Sa Jakarta pa lamang ay may 250 kliyente na siya mula sa mga mamamahayag hanggang sa mga kumpanyang tulad ng British Telecom at Dell, na nagbabayad mula $60 kada buwan para sa isang business address o “virtual offices”2 hanggang sa libu-libong dolyar para sa mga espasyo ng opisina. Kabilang sa iba pang propesyonal na serbisyo ang pagpapasa ng mensahe sa pamamagitan ng text message. Partikular na patok ang serbisyong iyon, sabi niya, “dahil walang kailangang makaalam na nasa golf course ka.”